Teritorija Borskog okruga istorijski počiva na tri zanimanja – ribarstvu, vinogradarstvu i rudarstvu. Dok Donji Milanovac, Tekija, Kladovo i okolna naselja u svoju bit imaju utemeljeno ribarstvo, Negotinska Krajina vinogradarstvo, Majdanpek i Bor svoj razvoj duguju rudarstvu. Otud, praznik rudara predstavlja jedan od najbitnijih dana u godini Majdanpečana i Borana.

Već duže od pola veka taj poseban datum u kalendaru jeste 6. avgust, ,,Dan rudara”. Dan kada Majdanpek i Bor zauzimaju posebno mesto u medijima, dan kada su ova dva grada iznikla iz rude posećivala velika imena popularne kulture i najslavniji sportski klubovi naše zemlje. Između ostalog, sportski centar u Majdanpeku upravo nosi naziv ,,Šesti avgust”.

Ipak, nije oduvek bilo tako. Nekada su ovdašnji rudari praznovali svece kao svoje zaštitnike. Mada je rudnik u Boru u neraskidivoj vezi sa svetim Đorđem, uoči čijeg praznovanja 1903. godine je prema predanju pronađena ruda bakra koja će podići ovaj grad, zaštitnicima rudara smatraju se sveti Prokopije i sveta Barbara.

Pravoslavni hrišćani zaštitnikom rudara smatraju svetog Prokopija, koji se prema gregorijanskom kalendaru slavi 21. jula, dok prema julijanskom 8. istog meseca. Rimokatolici, sa druge strane, rudarskom zaštitnicom smatraju svetu Barbaru, koja se slavi 4. decembra. Ova dva datuma najčešće su bila slavljena među rudarima u našoj zemlji, pa tako i na istoku Srbije, u zavisnosti od toga da li je vlasnik rudnika pravoslavne ili rimokatoličke veroispovesti.

Dan rudara je, međutim, kasnije ustanovljen u znak sećanja na 6.8.1903. godine, upravo ključne godine za Bor, ali zbog događaja u jednom daljem rudniku, između Despotovca i Ćuprije. Reč je o Senjskom rudniku, pored Majdanpeka i Bora najpoznatijem rudniku u Srbiji, koji je početkom 20. veka bio prosperitetni rudnik mrkog uglja.

U njemu se 21.7.1903. dogodila velika nesreća, u kojoj je poginula cela smena, povodom koje su rudari dve nedelje kasnije sazvali devetodnevni štrajk, započet 6. avgusta, kojim su se izborili za povratak na posao trojice otpuštenih kolega, skraćenje radnog vremena i besplatno ulje za lampe kojima su osvetljavali jame. Ovaj datum, ipak, počinje da se slavi tek nakon Drugog svetskog rata.

Foto: Muzej u Majdanpeku, Narodna biblioteka Bor

Profesor istorije Miloš Petrović, proveo je detinjstvo u Donjem Milanovcu. Srednju školu završio je u Požarevcu a Filozovski fakultet u Beogradu. Trenutno je na masteru. Pored obaveza na fakultetu, volontirao je u Klubu saradnika Narodnog muzeja, Pedagoškom muzeju i Muzeju vazduhoplovstva u Beogradu. Uređuje FaceBook stranicu „Upoznajte Borski okrug“, piše za Portal mladih kao i za časopise kulturno-istorijskog karaktera.